Türbülans tehlikeli mi?

Uçakta en çok endişelendiren an çoğu zaman o ani sallantıdır. Ne olduğunu bilmek, hissettiğin şeyi küçültür.

Türbülans nedir?

Hava, gözle görmesek de akan bir sudur. Farklı hızlarda akan hava katmanları birbirine sürtündüğünde, sıcak hava yükseldiğinde ya da rüzgâr bir dağın üzerinden aştığında küçük dalgalar ve girdaplar oluşur. Uçak bu dalgaların içinden geçerken hafifçe yükselip alçalır. Hissettiğin şey budur: bozuk bir yolda giden arabanın sarsılması gibi.

Türbülans neden olur?

• Jet akımları: Yüksek irtifadaki hızlı rüzgâr kuşakları. Kenarlarında hava katmanları farklı hızlarda akar; açık havada bile hafif sallantı olabilir.
• Bulutlar ve ısınan hava: Güneşin ısıttığı yerden yükselen hava, özellikle öğleden sonra alçak irtifada hafif çalkantı yapar.
• Dağlar: Rüzgâr bir dağ silsilesini aşarken arkasında dalgalanır.
• Kalkış ve iniş: Yere yakın rüzgâr binaların ve arazinin etrafında döner; son birkaç dakikada hafif sarsıntı çok yaygındır.

Uçak ve ekip buna nasıl hazırlanır?

Yolcu uçakları, gökyüzündeki bu hareketler düşünülerek tasarlanır. Kanatların uçuşta hafifçe esnemesi de bu tasarımın parçasıdır; esneyen kanat sallantıyı yumuşatır.

Pilotlar kalkıştan önce rota boyunca türbülans tahminlerini ve önlerinden geçen uçakların raporlarını görür. Gerekirse irtifa değiştirir ya da rotayı biraz kaydırırlar. Kabin ekibi de bu anlar için eğitilir: servis arabalarını erken toplamaları ve kemer işaretini yakmaları bunun bir parçasıdır. Bu bir alarm değil, rutin bir önlemdir.

Sallantı sırasında ne yapmalı?

• Oturduğun sürece kemerini bağlı tut; kemer işareti sönük olsa bile gevşekçe takılı kalsın.
• Omuzlarını bırak, ayaklarını yere bas, koltuğun seni taşımasına izin ver.
• Yavaş nefes al: 4 saniye burnundan al, 6 saniye ağzından ver. Uzun nefes vermek bedeni yavaşlatır.
• Bir bardak suya bak: yüzeyi titrer ama su yerinde durur. Hissettiğin hareket, göründüğünden çok daha küçüktür.

Önceden bilmek neden işe yarar?

Sallantının ne zaman geleceğini ve ne kadar süreceğini bilmek, sürprizi ortadan kaldırır. SafeSkies, uçuş kodunu yazdığında rotan boyunca türbülans tahminini dakika dakika gösterir: “Kalkıştan 40 dakika sonra 10 dakika kadar hafif sallantı, sonra sakin.” Böylece o an geldiğinde ne olduğunu zaten bilirsin.